Wokół kwestii podatków płaconych przez Kościół w Polsce narosło wiele mitów i nieporozumień. Warto przyjrzeć się, jakie faktycznie obowiązki podatkowe mają instytucje kościelne oraz duchowni, a także jakie ulgi i zwolnienia im przysługują.
Jakie podatki płaci Kościół?
Kościół katolicki oraz inne związki wyznaniowe w Polsce są zobowiązane do opłacania podatków, podobnie jak inne organizacje i osoby fizyczne. Podstawowym celem kościelnych osób prawnych jest działalność religijna, jednak mogą one prowadzić także działalność gospodarczą. W takim przypadku obowiązuje je płacenie podatków takich jak CIT, PIT oraz VAT.
Duchowni, w tym proboszczowie i wikariusze, opłacają podatek dochodowy w formie ryczałtu od przychodów z działalności duszpasterskiej. Wysokość ryczałtu zależy od liczby mieszkańców parafii oraz jej lokalizacji. Przykładowo, proboszczowie w parafiach liczących od 1 000 do 3 000 mieszkańców płacą rocznie od 434 zł do 1 559 zł.
Podatek ryczałtowy
Duchowni prowadzący działalność duszpasterską są objęci podatkiem ryczałtowym, który jest ustalany kwartalnie. Stawki te różnią się w zależności od liczby mieszkańców parafii oraz jej lokalizacji. Przykładowo, wikariusz w parafii miejskiej z ponad 10 tysiącami mieszkańców płaci kwartalnie 503 zł.
Ryczałt jest także stosowany wobec innych osób duchownych, takich jak rektorzy kierujący jednostkami kościelnymi z samodzielną administracją. Duchowni muszą również zgłaszać do urzędu skarbowego wszelkie zmiany miejsca pełnienia obowiązków duszpasterskich.
Podatki od działalności gospodarczej
Instytucje kościelne, takie jak parafie czy klasztory, mogą prowadzić działalność gospodarczą. W takim przypadku obowiązują je te same przepisy podatkowe, co inne podmioty gospodarcze. Dochody muszą być przeznaczane na cele religijne, oświatowo-wychowawcze czy charytatywne, aby skorzystać z ulg podatkowych.
Jakie ulgi podatkowe przysługują Kościołowi?
Kościół oraz jego jednostki mogą korzystać z ulg podatkowych przewidzianych w polskim prawie. Przede wszystkim wolne od podatku są dochody z niegospodarczej działalności statutowej, przeznaczone na cele religijne i inne wymienione w przepisach.
Kościoły mogą być również zwolnione z podatku od nieruchomości, jeśli są one wykorzystywane na cele kultu religijnego lub edukacyjne. Zwolnienie obejmuje również klasztory i inne obiekty sakralne wpisane do rejestru zabytków.
Darowizny na cele kultu religijnego
Osoby fizyczne mogą odliczyć od podatku darowizny przekazane na cele kultu religijnego, jednak nie mogą one przekroczyć 6% dochodu rocznego. Ważne jest posiadanie potwierdzenia dokonania darowizny, które może być wymagane przez urząd skarbowy.
Darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą mogą być odliczone w całości, do 100% dochodu. Warunkiem jest przedstawienie przez kościelną osobę prawną pokwitowania odbioru oraz sprawozdania z przeznaczenia darowizny.
Zwolnienia z podatku VAT
Kościoły są zwolnione z podatku VAT od usług i dostaw związanych z działalnością religijną. Zwolnienie obejmuje również zapewnianie personelu w celach opieki duchowej w placówkach opiekuńczo-wychowawczych i medycznych.
Fundusz Kościelny – co to jest?
Fundusz Kościelny został utworzony w 1950 roku jako rekompensata za dobra kościelne przejęte przez państwo. Z funduszu finansowane są składki emerytalne i zdrowotne duchownych oraz inne działania związane z utrzymaniem i odbudową kościołów.
W 2024 roku na Fundusz Kościelny przeznaczono rekordową sumę 257 mln zł. Obecny rząd rozważa likwidację funduszu i wprowadzenie dobrowolnych odpisów od podatku na rzecz kościoła.
Wykorzystanie środków z Funduszu
Środki z Funduszu Kościelnego są przeznaczane na różnorodne cele, w tym utrzymanie i odbudowę kościołów, opiekę medyczną i materialną duchownych, a także działalność charytatywno-opiekuńczą. Fundusz wspiera również konserwację zabytków religijnych i budowę nowych obiektów sakralnych.
Maksymalna kwota dotacji z Funduszu Kościelnego w 2024 roku nie powinna przekraczać 200 000 zł. Środki te są istotnym elementem finansowania wielu projektów realizowanych przez Kościół.
Planowane zmiany w Funduszu Kościelnym
Likwidacja Funduszu Kościelnego jest jednym z postulatów lewicowej części sceny politycznej. W jego miejsce miałby zostać wprowadzony system dobrowolnych odpisów podatkowych na rzecz kościołów, wzorowany na rozwiązaniach z innych krajów europejskich.
Taki system pozwalałby wiernym decydować, czy chcą wspierać swój kościół poprzez odpis podatkowy, co zwiększyłoby przejrzystość finansowania instytucji religijnych.
Co warto zapamietać?:
- Kościół i inne związki wyznaniowe w Polsce płacą podatki, w tym CIT, PIT i VAT, podobnie jak inne organizacje.
- Duchowni płacą podatek dochodowy w formie ryczałtu, którego wysokość zależy od liczby mieszkańców parafii (np. proboszczowie w parafii 1 000-3 000 mieszkańców płacą od 434 zł do 1 559 zł rocznie).
- Kościoły mogą korzystać z ulg podatkowych, w tym zwolnienia z podatku od nieruchomości, jeśli są wykorzystywane na cele kultu religijnego.
- W 2024 roku na Fundusz Kościelny przeznaczono 257 mln zł, który finansuje składki emerytalne duchownych oraz utrzymanie kościołów.
- Planowane zmiany mogą wprowadzić dobrowolne odpisy podatkowe na rzecz kościołów, co zwiększyłoby przejrzystość finansowania instytucji religijnych.
