Obliczanie podatku od wynagrodzenia może być skomplikowane, zwłaszcza biorąc pod uwagę różnorodność przepisów i ulg podatkowych. Niniejszy artykuł pomoże zrozumieć, jak obliczać podatek od wynagrodzenia, uwzględniając składki, koszty uzyskania przychodu oraz dostępne ulgi.
Jakie są podstawowe składniki wynagrodzenia?
Wynagrodzenie to nie tylko kwota, którą pracownik otrzymuje na swoje konto. Składa się ono z kilku elementów, które mają wpływ na ostateczną wysokość wypłaty. Wynagrodzenie brutto zawiera podatek i składki na ZUS, które pracownik musi odprowadzić. Wynagrodzenie netto to kwota, którą pracownik otrzymuje po potrąceniu wszystkich zobowiązań.
Wynagrodzenie brutto jest podstawą do wyliczania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, a także podatku dochodowego. W skład wynagrodzenia wchodzą:
- wynagrodzenie zasadnicze,
- dodatki (np. stażowe, funkcyjne),
- premie i prowizje,
- inne świadczenia wynikające z umowy o pracę.
Wynagrodzenie minimalne
Minimalne wynagrodzenie to najniższa kwota, jaką pracodawca może zapłacić pracownikowi za pełen etat. W 2026 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł brutto. Pracodawca musi zapewnić, że wynagrodzenie pracownika nie spadnie poniżej tej kwoty.
Różnice w wynagrodzeniu netto mogą wynikać z różnych ulg i składek, które pracownik może zastosować. Przykładowo, pracownik, który korzysta ze zwolnień z PIT, może otrzymać wyższe wynagrodzenie netto.
Jakie składki płaci pracownik?
Składki na ubezpieczenia to jeden z głównych elementów wpływających na wysokość wynagrodzenia netto. Pracownik musi opłacić składki na ubezpieczenia społeczne, które obejmują:
- Emerytalne: 9,76% wynagrodzenia brutto,
- Rentowe: 1,50% wynagrodzenia brutto,
- Chorobowe: 2,45% wynagrodzenia brutto.
Składka zdrowotna
Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy, którą jest wynagrodzenie brutto pomniejszone o składki społeczne. Od 2022 roku składki zdrowotnej nie można odliczać od podatku, co wpływa na wysokość wynagrodzenia netto.
Jak oblicza się podatek dochodowy?
Podatek dochodowy oblicza się od podstawy opodatkowania, którą jest wynagrodzenie brutto pomniejszone o składki społeczne i koszty uzyskania przychodu. W Polsce obowiązują dwie stawki podatkowe:
- 12% dla dochodów do 120 000 zł,
- 32% dla dochodów powyżej 120 000 zł.
Kwota wolna od podatku
Kwota wolna od podatku w 2026 roku wynosi 30 000 zł. Dochody do tej kwoty nie podlegają opodatkowaniu. Kwota zmniejszająca podatek wynosi 3600 zł i jest uwzględniana przy obliczaniu zaliczki na podatek dochodowy.
Jakie są ulgi i zwolnienia podatkowe?
Pracownicy mogą korzystać z różnych ulg i zwolnień podatkowych, które zmniejszają podstawę opodatkowania lub podatek należny. Do najczęściej stosowanych ulg należą:
- Ulga na dzieci,
- Ulga rehabilitacyjna,
- Ulga na internet.
Zwolnienia z PIT
Niektóre grupy podatników mogą być zwolnione z płacenia PIT. Zwolnienie to dotyczy m.in. młodych pracowników (do 26. roku życia), rodziców czwórki dzieci, pracujących emerytów, a także osób powracających do kraju po co najmniej 3-letnim pobycie za granicą.
Jakie są koszty pracodawcy?
Koszty zatrudnienia pracownika są wyższe niż samo wynagrodzenie brutto. Pracodawca musi opłacić składki na ZUS, które są uzależnione od wynagrodzenia brutto pracownika. Składki te obejmują ubezpieczenia:
- emerytalne (9,76%),
- rentowe (6,50%),
- wypadkowe (od 0,67% do 3,33%),
- na Fundusz Pracy (2,45%),
- na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (0,10%).
Całkowity koszt pracodawcy
Łączny koszt zatrudnienia pracownika na pełen etat jest sumą wynagrodzenia brutto oraz składek opłacanych przez pracodawcę. W 2026 roku dla wynagrodzenia minimalnego 4806 zł, całkowity koszt pracodawcy wynosi około 5790,28 zł.
Jakie są zasady wypłaty wynagrodzenia?
Pracodawca ma obowiązek wypłacać wynagrodzenie co najmniej raz w miesiącu, w ustalonym terminie. Wynagrodzenie jest płatne z dołu, co oznacza, że pracownik otrzymuje je po wykonaniu pracy.
Jeżeli dzień wypłaty przypada na dzień wolny od pracy, wypłata powinna odbyć się dzień wcześniej. Pracodawca musi poinformować pracownika o terminie i sposobie wypłaty wynagrodzenia w ciągu 7 dni od zawarcia umowy o pracę.
Dokumentacja wypłaty wynagrodzenia
Pracodawca jest zobowiązany do prowadzenia dokumentacji dotyczącej wypłaty wynagrodzeń, w tym ewidencji czasu pracy. Pracownik może zażądać wglądu w dokumenty, na podstawie których ustalono wysokość jego wynagrodzenia.
Co warto zapamietać?:
- Wynagrodzenie brutto w 2026 roku wynosi 4806 zł, a całkowity koszt pracodawcy to około 5790,28 zł.
- Składki na ubezpieczenia społeczne wynoszą: emerytalne 9,76%, rentowe 1,50%, chorobowe 2,45% oraz zdrowotne 9% od podstawy.
- Podatek dochodowy w Polsce wynosi 12% dla dochodów do 120 000 zł i 32% dla dochodów powyżej tej kwoty; kwota wolna od podatku to 30 000 zł.
- Pracownicy mogą korzystać z ulg podatkowych, takich jak ulga na dzieci, rehabilitacyjna oraz na internet.
- Pracodawca ma obowiązek wypłacać wynagrodzenie co najmniej raz w miesiącu, a dokumentacja wypłaty musi być prowadzona zgodnie z przepisami.
